Thành phần tứ thần hoàn

Cách dùng: Tán bột, Sinh khương 240g, Hồng táo 100 quả, nấu lấy nước, trộn với bột làm hoàn to bằng hạt ngô đồng. Uống mỗi ngày 6 - 9g, uống lúc đói, hoặc trước ăn với nước trắng. Có thể dùng thang sắc liều lượng theo tỷ lệ bài gốc mà chước giảm.

Công dụng: Ôn bổ tỳ thận, sáp trường chỉ tả.

Chủ trị: Tỳ thận dương hư, ngũ canh tả, chán ăn, đi ngoài sống phân, hoặc tiêu chảy lâu ngày không khỏi. Đau bụng, đau lưng, chân tay lạnh, tinh thần mệt mỏi, chất lưỡi nhạt, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch trầm trì vô lực.

Phân tích phương thuốc: Trong phương

• Phá cố chỉ vị cay đắng, tính ấm nóng, có tác dụng ôn tỳ thận, bổ mệnh môn hoả, kiêm tán hàn tà là quân. Ngô thù du ôn tỳ vị, tán hàn thấp;
• Nhục đậu khấu ôn ấm tỳ thận, sáp tràng chỉ tả; hai vị phối ngũ với Phá cố chỉ làm cho mệnh môn hoả đầy đủ mà tỳ dương được kiện vận, là thần.
• Tá, sứ là Ngũ vị tử chua liễm, cố sáp; Sinh khương, Đại táo điều bổ tỳ vị, giúp sự vận hoá. Tỳ thận ấm, đại trường bền chặt thì chứng ngũ canh tả hết.

Gia giảm:

• Nếu khí hư hạ hãm gây ỉa chảy lâu ngày, lòi dom gia Thăng ma, Hoàng kỳ.
• Nếu lưng mỏi, chi lạnh nhiều gia Nhục quế, Phụ tử.
• Nếu bụng dưới đau gia Tiểu hồi hương, Mộc hương, Ô dược.

Ứng dụng l.s: Ngày nay thường dùng để điều trị viêm đại tràng mạn tính, viêm ruột mạn tính, lao ruột.

Tham khảo công dụng, tác dụng của tứ thần hoàn theo các nghiên cứu y học hiện đại

Tứ thần hoàn 四神丸 Pinyin: Sì Shén Wán có xuất xứ từ “Phổ tế bản thư phương" gồm nhục đậu khẩu 60g, bổ cốt chỉ 120g, ngũ vị tử 60g và ngô thù du 30g. Công năng ôn bổ tỳ thận, sáp trưởng chỉ tả, chủ trị thận dương bất túc dẫn tới tiết tả, đầy bụng, sôi bụng, ngũ canh tả, ăn ít, tiêu hóa kém, tiêu chảy lâu ngày, mặt vàng tứ chỉ lạnh. 

Tứ thần hoàn có các tác dụng  sau theo các nghiên cứu hiện đại

Tác dụng trên hệ tiêu hóa: làm giảm nhu động cơ trơn của đường tiêu hóa, giảm co thắt ruột, giảm biên độ co bóp và làm chậm tần số co bóp, đối kháng với tác dụng gây co thắt cơ trơn ruột của acetylcholin và bari clorid; làm giãn cơ trơn đường tiêu hoá một cách trực tiếp, ức chế nhu động ruột, làm giảm tỷ lệ chuột tiêu chảy trên mô hình gây tiêu chảy do đại hoàng và dầu thầu dầu, làm giảm đáng kể mức độ tiêu chảy. Ức chế bromipismin gây tăng lực tổng của ruột non ở chuột, đồng thời giảm nhu động ở ruột non chuột bình thường.

Tăng cường chức năng miễn dịch của cơ thể, tăng bài tiết mật, điều hòa chuyển hóa đường, ức chế các vi sinh vật gây bệnh khác nhau, và cũng có tác dụng thu liễm và an thần.
Tóm lại, công năng sáp trường chỉ tả của Tứ thần hoàn có liên quan đến tác dụng ức chế nhu động cơ trơn đường tiêu hóa và cầm tiêu chảy. Đây là cơ sở khoa học sử dụng Tứ thần hoàn để điều trị chứng ngũ canh tả, kém ăn, tiêu hoá kém, tiêu chảy kéo dài. Trên lâm sàng, phương thuốc thường được sử dụng để điều trị hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng, tiểu đường kết hợp với tiêu chảy, phân có nhầy mỡ...

Tham khảo tài liệu

1. Sách dược lý dược cổ truyền đại học dược Hà Nội
2. Sách Bệnh Học Và Điều Trị Nội Khoa (Kết Hợp Đông Tây Y) Chủ biên: PGS. TS. Nguyễn Thị Bay
3. Phương tễ học và sách y học cổ truyền đại học y Hà Nội
4. Phương tễ học - Lương y Hoàng Duy Tân
5. Dược điển Việt Nam V và dược điển Trung Quốc
6. Các tài liệu nghiên cứu khoa học khác