{"id":468,"date":"2026-03-02T15:07:31","date_gmt":"2026-03-02T15:07:31","guid":{"rendered":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/?p=468"},"modified":"2026-03-02T17:11:11","modified_gmt":"2026-03-02T17:11:11","slug":"y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/","title":{"rendered":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u1ed5ng quan t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn, \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00edch h\u1ee3p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao, l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u, nh\u01b0ng nh\u1eefng h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u01b0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 ch\u01b0a t\u1ed1i \u01b0u, t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 t\u00e1i ph\u00e1t cao v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft tri\u1ec7t \u0111\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n  (TCM) \u0111\u00e3 n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p b\u1ed5 tr\u1ee3, tuy nhi\u00ean t\u00ednh ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1ec1 l\u00fd lu\u1eadn v\u00e0 s\u1ef1 thi\u1ebfu chu\u1ea9n h\u00f3a b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e3 c\u1ea3n tr\u1edf vi\u1ec7c t\u00edch h\u1ee3p r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0o th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0i t\u1ed5ng quan n\u00e0y cung c\u1ea5p m\u1ed9t t\u1ed5ng h\u1ee3p to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a TCM trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, bao g\u1ed3m c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc, nguy\u00ean t\u1eafc ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed5i m\u1edbi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. B\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ecnh b\u00e0y c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a lo \u00e2u d\u01b0\u1edbi g\u00f3c nh\u00ecn TCM, bao g\u1ed3m c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ee9ng nh\u01b0 can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft v\u00e0 t\u00e2m t\u1ef3 h\u01b0, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a nh\u01b0 b\u00e0i thu\u1ed1c th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c, ch\u00e2m c\u1ee9u v\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e1p \u00e2m nh\u1ea1c ng\u0169 h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, b\u00e0i vi\u1ebft nh\u1ea5n m\u1ea1nh nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 trong chu\u1ea9n h\u00f3a TCM th\u00f4ng qua khai th\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u, t\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi chuy\u1ec3n h\u00f3a h\u1ecdc (metabolomics) v\u00e0 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1ea7n kinh, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u00e1ch quan m\u1edbi n\u1ed5i nh\u01b0 fNIRS. C\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng cho th\u1ea5y c\u00e1c can thi\u1ec7p TCM c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t hi\u1ec7u qu\u1ea3 ki\u1ec3m so\u00e1t tri\u1ec7u ch\u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i so v\u1edbi \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, v\u1edbi \u00edt t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng quan n\u00e0y cung c\u1ea5p m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac cho c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u mu\u1ed1n hi\u1ec3u vai tr\u00f2 \u0111ang ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a TCM trong qu\u1ea3n l\u00fd lo \u00e2u v\u00e0 ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a n\u00f3 v\u00e0o c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh ch\u0103m s\u00f3c t\u00edch h\u1ee3p trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gi\u1edbi thi\u1ec7u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m l\u00fd ph\u1ed5 bi\u1ebfn, \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi s\u1ef1 lo l\u1eafng v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i qu\u00e1 m\u1ee9c trong c\u00e1c b\u1ed1i c\u1ea3nh th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ee9c n\u0103ng sinh ho\u1ea1t v\u00e0 th\u01b0\u1eddng kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. C\u00e1c ph\u00e2n lo\u1ea1i ch\u00ednh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u bao g\u1ed3m r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa, r\u1ed1i lo\u1ea1n ho\u1ea3ng s\u1ee3, \u00e1m \u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i, \u00e1m \u1ea3nh \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u chia ly.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a nh\u1eefng r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 ho\u00e0n thi\u1ec7n \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Ban \u0111\u1ea7u, kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u00f2n kh\u00e1 m\u01a1 h\u1ed3; tuy nhi\u00ean, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a ng\u00e0nh t\u00e2m th\u1ea7n h\u1ecdc, c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n n\u00e0y d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n h\u00f3a v\u00e0 l\u00e0m r\u00f5. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) v\u00e0 International Classification of Diseases (ICD) gi\u1eef vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb khi \u1ea5n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a DSM \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 n\u0103m 1952, t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, trong nh\u1eefng th\u1eadp k\u1ef7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa (GAD) \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n. Vi\u1ec7c si\u1ebft ch\u1eb7t n\u00e0y d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c lo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 lo \u00e2u cao nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n GAD, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 GAD d\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1ee1ng, c\u1eadn ng\u01b0\u1ee1ng ho\u1eb7c d\u01b0\u1edbi l\u00e2m s\u00e0ng. M\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ed9i ch\u1ee9ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh, g\u00e1nh n\u1eb7ng b\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ee7a nh\u00f3m n\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 nguy c\u01a1 cao ti\u1ebfn tri\u1ec3n th\u00e0nh h\u1ed9i ch\u1ee9ng ho\u00e0n ch\u1ec9nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Song song \u0111\u00f3, c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u trong ICD c\u0169ng li\u00ean t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadp nh\u1eadt. V\u00ed d\u1ee5, ICD-11 \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n stress sau sang ch\u1ea5n (PTSD) b\u1eb1ng c\u00e1ch lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u00ed s\u1eafc v\u00e0 lo \u00e2u, nh\u1eb1m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t ki\u1ec3u h\u00ecnh PTSD r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y d\u00f9 \u0111\u00e3 lo\u1ea1i b\u1ecf ti\u00eau ch\u00ed v\u1ec1 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng tr\u1ea7m c\u1ea3m v\u00e0 lo \u00e2u, t\u1ef7 l\u1ec7 tr\u1ea7m c\u1ea3m v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh theo ICD-11 v\u1eabn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed cao h\u01a1n so v\u1edbi ICD-10, cho th\u1ea5y m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u1ed9i t\u1ea1i gi\u1eefa c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y v\u00e0 PTSD.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng quan n\u00e0y nh\u1eb1m cung c\u1ea5p c\u00e1i nh\u00ecn to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn, th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n  (TCM). T\u00e0i li\u1ec7u li\u00ean quan \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u00f4ng qua t\u00ecm ki\u1ebfm tr\u00ean c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn nh\u01b0 PubMed, Web of Science, CNKI v\u00e0 Cochrane Library, s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c t\u1eeb kh\u00f3a nh\u01b0 \u201canxiety disorder\u201d, \u201cTraditional Chinese Medicine\u201d, \u201cTCM\u201d, \u201cherbal medicine\u201d, \u201cacupuncture\u201d v\u00e0 \u201csyndrome differentiation\u201d. C\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh ho\u1eb7c ti\u1ebfng Trung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m 2025 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1a tr\u00ean \u0111\u00f3, b\u00e0i vi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u00ecnh b\u00e0y d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc, ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u nh\u1eb1m x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 kh\u00e1i ni\u1ec7m. C\u00e1c ph\u1ea7n ti\u1ebfp theo s\u1ebd ph\u00e2n t\u00edch c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a TCM v\u1ec1 c\u0103n nguy\u00ean v\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a lo \u00e2u, nguy\u00ean t\u1eafc bi\u1ec7n ch\u1ee9ng lu\u1eadn tr\u1ecb, c\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00e1c li\u1ec7u ph\u00e1p TCM, c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 t\u00edch h\u1ee3p TCM v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Ngo\u00e0i ra, b\u00e0i t\u1ed5ng quan c\u00f2n th\u1ea3o lu\u1eadn hi\u1ec7u qu\u1ea3 l\u00e2m s\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1c can thi\u1ec7p TCM nh\u01b0 th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c, ch\u00e2m c\u1ee9u v\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e1p \u00e2m nh\u1ea1c ng\u0169 h\u00e0nh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u00eau b\u1eadt nh\u1eefng th\u00e1ch th\u1ee9c, tranh lu\u1eadn \u0111ang t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u t\u01b0\u01a1ng lai trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ti\u00eau chu\u1ea9n v\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n hi\u1ec7n nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7n nay, vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp trong Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5) v\u00e0 ICD-11. DSM-5 cung c\u1ea5p c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n to\u00e0n di\u1ec7n cho nhi\u1ec1u d\u1ea1ng r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, bao g\u1ed3m r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa, r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i, r\u1ed1i lo\u1ea1n ho\u1ea3ng s\u1ee3\u2026, v\u1edbi m\u00f4 t\u1ea3 chi ti\u1ebft v\u1ec1 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng, th\u1eddi gian k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 li\u00ean quan kh\u00e1c. V\u00ed d\u1ee5, ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa y\u00eau c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ph\u1ea3i c\u00f3 lo \u00e2u v\u00e0 lo l\u1eafng qu\u00e1 m\u1ee9c trong \u00edt nh\u1ea5t s\u00e1u th\u00e1ng, k\u00e8m theo c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0 b\u1ed3n ch\u1ed3n, m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 kh\u00f3 t\u1eadp trung.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, hi\u1ec7n c\u00f3 nhi\u1ec1u thang \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u1ecfng v\u1ea5n l\u00e2m s\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 Anxiety Disorders Interview Schedule-IV (ADIS-IV), \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u1ef1a tr\u00ean ti\u00eau chu\u1ea9n DSM-IV v\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng trong \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e2m s\u00e0ng r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean b\u1ec7nh nh\u00e2n m\u1eafc h\u1ed9i ch\u1ee9ng X d\u1ec5 g\u00e3y cho th\u1ea5y 86,2% nam v\u00e0 76,9% n\u1eef \u0111\u00e1p \u1ee9ng ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c thang t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 nh\u01b0 Beck Anxiety Inventory (BAI) v\u00e0 Generalized Anxiety Disorder 7-item Scale (GAD-7) \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 s\u00e0ng l\u1ecdc nhanh v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u1eb7ng c\u1ee7a tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u. Trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean 264 ng\u01b0\u1eddi tham gia, GAD-7 cho th\u1ea5y \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n 89% (KTC 95%: 81\u201394%) v\u00e0 \u0111\u1ed9 \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u 73% (KTC 95%: 65\u201380%) \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa, v\u1edbi \u0111i\u1ec3m c\u1eaft khuy\u1ebfn ngh\u1ecb l\u00e0 10.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Th\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 tranh lu\u1eadn trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u1eb7t ra nhi\u1ec1u th\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 g\u00e2y kh\u00f4ng \u00edt tranh lu\u1eadn. M\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng m\u1eafc th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u v\u00e0 c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n t\u00e2m th\u1ea7n kh\u00e1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 l\u1ec7 thu\u1ed9c opioid. Vi\u1ec7c ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u do ch\u1ea5t g\u00e2y ra v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng, v\u00ec s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc su\u1ed1t \u0111\u1eddi c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ec7 thu\u1ed9c opioid dao \u0111\u1ed9ng t\u1eeb 26% \u0111\u1ebfn 35%, trong \u0111\u00f3 c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n \u00e1m \u1ea3nh th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc khi h\u00ecnh th\u00e0nh l\u1ec7 thu\u1ed9c opioid.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u0169ng \u0111\u1eb7t ra nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n. C\u00e1c b\u00e1c s\u0129 l\u00e2m s\u00e0ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p tr\u1edf ng\u1ea1i trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u1ee7a ICD-11, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p lo \u00e2u d\u01b0\u1edbi ng\u01b0\u1ee1ng v\u1edbi tr\u1ea1ng th\u00e1i lo \u00e2u b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Ngo\u00e0i ra, v\u1eabn c\u00f2n s\u1ef1 m\u01a1 h\u1ed3 trong vi\u1ec7c tri\u1ec3n khai c\u00e1c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn m\u1edbi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1n ho\u1ea3ng s\u1ee3. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u to\u00e0n c\u1ea7u tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 l\u00e2m s\u00e0ng cho th\u1ea5y m\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 t\u00ednh h\u1eefu \u00edch l\u00e2m s\u00e0ng c\u1ee7a ICD-11 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c cao h\u01a1n so v\u1edbi ICD-10, c\u00e1c nh\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh v\u1eabn g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n khi \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, s\u1ef1 kh\u00f4ng nh\u1ea5t qu\u00e1n gi\u1eefa c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n kh\u00e1c nhau c\u0169ng l\u00e0m d\u1ea5y l\u00ean nhi\u1ec1u lo ng\u1ea1i, v\u00e0 c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e2m s\u00e0ng. C\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n lo\u1ea1i tr\u1eeb hi\u1ec7n nay th\u01b0\u1eddng t\u1eadp trung v\u00e0o ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n \u0111\u01a1n l\u1ebb, b\u1ecf qua s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng m\u1eafc, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c lo\u1ea1i tr\u1eeb t\u1edbi 92% s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. M\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ti\u00eau chu\u1ea9n lo\u1ea1i tr\u1eeb v\u00e0 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7n v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m r\u00f5.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">D\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc to\u00e0n c\u1ea7u hi\u1ec7n nay c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00f3m b\u1ec7nh l\u00fd t\u00e2m th\u1ea7n ph\u1ed5 bi\u1ebfn tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, v\u1edbi s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc gi\u1eefa c\u00e1c khu v\u1ef1c. Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc su\u1ed1t \u0111\u1eddi c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa theo ti\u00eau chu\u1ea9n Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5) v\u00e0o kho\u1ea3ng 3,7% (sai s\u1ed1 chu\u1ea9n [SE] = 0,1%), t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc trong 12 th\u00e1ng l\u00e0 1,8% (SE = 0,1%) v\u00e0 trong 30 ng\u00e0y l\u00e0 0,8% (SE = 0).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc su\u1ed1t \u0111\u1eddi cao nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 thu nh\u1eadp cao, \u0111\u1ea1t 5,0% (SE = 0,1%), trong khi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc thu nh\u1eadp th\u1ea5p v\u00e0 trung b\u00ecnh c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 th\u1ea5p h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i (SAD), t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc 30 ng\u00e0y \u01b0\u1edbc t\u00ednh l\u00e0 1,3%, t\u1ef7 l\u1ec7 12 th\u00e1ng l\u00e0 2,4% v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 su\u1ed1t \u0111\u1eddi l\u00e0 4,0%. C\u00e1c t\u1ef7 l\u1ec7 n\u00e0y nh\u00ecn chung th\u1ea5p h\u01a1n \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia thu nh\u1eadp th\u1ea5p v\u00e0 trung b\u00ecnh th\u1ea5p, c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1i c\u00e1c khu v\u1ef1c nh\u01b0 ch\u00e2u Phi v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u0110\u1ecba Trung H\u1ea3i, trong khi t\u1ef7 l\u1ec7 cao h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc thu nh\u1eadp cao, khu v\u1ef1c ch\u00e2u M\u1ef9 v\u00e0 T\u00e2y Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh l\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 th\u01b0\u1eddng g\u00e2y suy gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ch\u1ee9c n\u0103ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, t\u1ef7 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u0169ng kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3 gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia, v\u1edbi xu h\u01b0\u1edbng cao h\u01a1n \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 thu nh\u1eadp cao.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u1edf c\u00e1c nh\u00f3m d\u00e2n s\u1ed1 kh\u00e1c nhau<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3 gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00f3m d\u00e2n s\u1ed1. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t theo gi\u1edbi t\u00ednh l\u00e0 r\u00f5 r\u1ec7t, khi t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u1edf n\u1eef th\u01b0\u1eddng cao h\u01a1n nam. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean 1.333 b\u1ec7nh nh\u00e2n ngo\u1ea1i tr\u00fa cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 n\u1eef\/nam l\u00e0 1,73:1 (kho\u1ea3ng tin c\u1eady 95% [CI]: 1,63\u20131,83), trong \u0111\u00f3 s\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch gi\u1edbi t\u00ednh r\u00f5 nh\u1ea5t \u1edf r\u1ed1i lo\u1ea1n stress sau sang ch\u1ea5n (PTSD) v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 n\u1eef\/nam l\u00ean t\u1edbi 2,80:1.<\/p>\n\n\n\n<p>Tu\u1ed5i t\u00e1c c\u0169ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, v\u1edbi s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u1edf t\u1eebng giai \u0111o\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n. T\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, trong khi th\u1ea5p h\u01a1n \u1edf tu\u1ed5i v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean v\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean 816 ng\u01b0\u1eddi tham gia cho th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 khuynh h\u01b0\u1edbng di truy\u1ec1n chung li\u00ean k\u1ebft gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1n ho\u1ea3ng s\u1ee3 \u1edf tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, t\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u00f2n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u1ee7ng t\u1ed9c v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng kinh t\u1ebf \u2013 x\u00e3 h\u1ed9i. V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean qu\u1ea7n th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111a s\u1eafc t\u1ed9c cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng b\u00e9o ph\u00ec cao h\u01a1n khi k\u00e8m theo r\u1ed1i lo\u1ea1n kh\u00ed s\u1eafc trong 12 th\u00e1ng (OR = 1,30; KTC 95%: 1,05\u20131,62), r\u1ed1i lo\u1ea1n kh\u00ed s\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 (OR = 1,37; KTC 95%: 1,11\u20131,69) v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u trong v\u00f2ng 12 th\u00e1ng qua (OR = 1,40; KTC 95%: 1,02\u20131,68).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0110\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng lai trong nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc v\u1ec1 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u m\u1edf ra nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111i quan tr\u1ecdng trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, c\u1ea7n l\u00e0m r\u00f5 c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ed3ng m\u1eafc gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u v\u00e0 c\u00e1c b\u1ec7nh l\u00fd c\u01a1 th\u1ec3 kh\u00e1c. Vi\u1ec7c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ed1i quan h\u1ec7 nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf sinh l\u00fd b\u1ec7nh chung gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u v\u1edbi b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch, r\u1ed1i lo\u1ea1n chuy\u1ec3n h\u00f3a v\u00e0 c\u00e1c b\u1ec7nh \u0111\u1ed3ng m\u1eafc kh\u00e1c c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a then ch\u1ed1t trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ph\u00f2ng ng\u1eeba v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb to\u00e0n di\u1ec7n, hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ee9 hai, c\u1ea7n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng nghi\u00ean c\u1ee9u r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u1edf c\u00e1c nh\u00f3m d\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u1eb7c th\u00f9. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u kh\u00e1 cao v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd, nh\u01b0ng c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n nay v\u1eabn c\u00f2n h\u1ea1n ch\u1ebf. Vi\u1ec7c hi\u1ec3u r\u00f5 c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh \u0111\u1eb7c th\u00f9, bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u1edf ng\u01b0\u1eddi cao tu\u1ed5i s\u1ebd gi\u00fap c\u1ea3i thi\u1ec7n hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 n\u00e2ng cao ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng cho nh\u00f3m \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00e1c c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi n\u1ed5i nh\u01b0 ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn (big data) v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u00edch h\u1ee3p d\u1eef li\u1ec7u t\u1eeb nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n kh\u00e1c nhau, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc, c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 nguy c\u01a1 v\u00e0 g\u00e1nh n\u1eb7ng b\u1ec7nh t\u1eadt c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn n\u00e0y t\u1ea1o n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng ch\u1eafc cho vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch y t\u1ebf c\u00f4ng c\u1ed9ng c\u00f3 t\u00ednh m\u1ee5c ti\u00eau cao.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, nghi\u00ean c\u1ee9u vai tr\u00f2 c\u1ee7a t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa gen v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng trong s\u1ef1 kh\u1edfi ph\u00e1t r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, c\u0169ng nh\u01b0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p s\u1edbm nh\u1eb1m \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh y\u1ebfu t\u1ed1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba b\u1ec7nh, l\u00e0 m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i quan tr\u1ecdng kh\u00e1c trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u01a1 ch\u1ebf sinh l\u00fd b\u1ec7nh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u01a1 s\u1edf th\u1ea7n kinh sinh h\u1ecdc c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>N\u1ec1n t\u1ea3ng th\u1ea7n kinh sinh h\u1ecdc c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u v\u00f9ng n\u00e3o v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh kh\u00e1c nhau. Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y v\u1ecf n\u00e3o tr\u01b0\u1edbc tr\u00e1n (prefrontal cortex), h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n (amygdala), h\u1ed3i h\u1ea3i m\u00e3 (hippocampus) v\u00e0 c\u00e1c v\u00f9ng n\u00e3o kh\u00e1c \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong s\u1ef1 kh\u1edfi ph\u00e1t v\u00e0 ti\u1ebfn tri\u1ec3n c\u1ee7a lo \u00e2u. V\u00ed d\u1ee5, s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ee9c n\u0103ng gi\u1eefa v\u1ecf n\u00e3o tr\u01b0\u1edbc tr\u00e1n v\u00e0 h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn ph\u1ea3n \u1ee9ng qu\u00e1 m\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u1ee9c, t\u1eeb \u0111\u00f3 g\u00f3p ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c bi\u1ec3u hi\u1ec7n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>5-hydroxytryptamine (5-HT, serotonin) l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ebfn lo \u00e2u. C\u00e1c n\u01a1ron s\u1ea3n xu\u1ea5t 5-HT t\u1ea1i nh\u1eefng v\u00f9ng n\u00e3o kh\u00e1c nhau \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng ri\u00eang bi\u1ec7t; m\u1ed9t s\u1ed1 tham gia th\u00fac \u0111\u1ea9y h\u00e0nh vi gi\u1ed1ng lo \u00e2u, trong khi s\u1ed1 kh\u00e1c c\u00f3 vai tr\u00f2 l\u00e0m gi\u1ea3m ph\u1ea3n \u1ee9ng n\u00e0y. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, c\u00e1c n\u01a1ron 5-HT n\u1eb1m \u1edf v\u00f9ng l\u01b0ng v\u00e0 \u0111u\u00f4i c\u1ee7a nh\u00e2n raphe l\u01b0ng (dorsal raphe nucleus) c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u00f4ng qua k\u00edch th\u00edch \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn gi\u1eefa nh\u00e2n gi\u01b0\u1eddng c\u1ee7a d\u1ea3i t\u1eadn c\u00f9ng (bed nucleus of the stria terminalis) v\u00e0 nh\u00e2n raphe l\u01b0ng, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u00e1c ph\u1ea3n \u1ee9ng gi\u1ed1ng lo \u00e2u. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ho\u1ea1t h\u00f3a \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn t\u1ee7y s\u1ed1ng \u2013 parabrachial k\u00edch th\u00edch c\u00e1c n\u01a1ron 5-HT \u1edf v\u00f9ng b\u1ee5ng b\u00ean c\u1ee7a nh\u00e2n raphe l\u01b0ng v\u00e0 v\u00f9ng ch\u1ea5t x\u00e1m quanh c\u1ed1ng n\u00e3o b\u1ee5ng b\u00ean (ventrolateral periaqueductal gray), g\u00f3p ph\u1ea7n \u1ee9c ch\u1ebf ph\u1ea3n \u1ee9ng gi\u1ed1ng ho\u1ea3ng s\u1ee3 v\u00e0 t\u1ea1o ra t\u00e1c d\u1ee5ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 thu\u1ed1c ch\u1ed1ng tr\u1ea7m c\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i serotonin, c\u00e1c ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh kh\u00e1c nh\u01b0 glutamate v\u00e0 acid gamma-aminobutyric (GABA) c\u0169ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 then ch\u1ed1t trong c\u01a1 ch\u1ebf th\u1ea7n kinh sinh h\u1ecdc c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gi\u1eefa y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 then ch\u1ed1t trong c\u0103n nguy\u00ean c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc di truy\u1ec1n cho th\u1ea5y r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u00f3 t\u00ednh t\u1eadp trung gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1ng k\u1ec3, v\u1edbi \u01b0\u1edbc t\u00ednh h\u1ec7 s\u1ed1 di truy\u1ec1n dao \u0111\u1ed9ng kho\u1ea3ng 30%\u201350%. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean c\u1eb7p song sinh \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u00ednh d\u1ec5 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng di truy\u1ec1n chung gi\u1eefa r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u chia ly th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1n ho\u1ea3ng s\u1ee3 \u1edf tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, nh\u1ea5n m\u1ea1nh vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n trong m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 ph\u00eda m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ea3i nghi\u1ec7m sang ch\u1ea5n th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u0103ng th\u1eb3ng trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c gen \u2013 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng (G \u00d7 E) gi\u1eefa t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u v\u00e0 ki\u1ec3u gen ho\u1ea1t t\u00ednh cao c\u1ee7a gen v\u1eadn chuy\u1ec3n serotonin (5-HTT), y\u1ebfu t\u1ed1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u00ednh nh\u1ea1y c\u1ea3m lo \u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 l\u1ed1i s\u1ed1ng nh\u01b0 thi\u1ebfu ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 l\u1ef1c v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng k\u00e9m l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean c\u00e1c c\u1eb7p song sinh tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh cho th\u1ea5y m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 ch\u1ea5t t\u1ef1 c\u1ea3m nh\u1eadn th\u1ea5p c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 lo \u00e2u cao h\u01a1n, v\u00e0 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 n\u00e0y v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i ngay c\u1ea3 khi \u0111\u00e3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng chung.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 g\u1ea7n \u0111\u00e2y trong c\u01a1 ch\u1ebf sinh l\u00fd b\u1ec7nh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 quan tr\u1ecdng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c trong vi\u1ec7c hi\u1ec3u r\u00f5 c\u01a1 ch\u1ebf sinh l\u00fd b\u1ec7nh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u h\u00ecnh \u1ea3nh h\u1ecdc th\u1ea7n kinh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed d\u1ee5ng Functional magnetic resonance imaging (fMRI) v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng trong k\u1ebft n\u1ed1i ch\u1ee9c n\u0103ng n\u00e3o \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i ngh\u1ec9 \u1edf ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u00ed d\u1ee5, \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi ta ghi nh\u1eadn s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i trong k\u1ebft n\u1ed1i ch\u1ee9c n\u0103ng gi\u1eefa v\u00f9ng tr\u00e1n \u2013 h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n (frontal\u2013amygdala) v\u00e0 v\u00f9ng tr\u00e1n \u2013 \u0111\u1ec9nh (frontal\u2013parietal), v\u00e0 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nghi\u00eam tr\u1ecdng c\u1ee7a tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u1eed, m\u1ed9t s\u1ed1 m\u1ee5c ti\u00eau \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ti\u1ec1m n\u0103ng m\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh. M\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u00eanh ion P2X7 \u2013 m\u1ed9t protein vi b\u00e0o th\u1ea7n kinh (microglia) ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh b\u1ec7nh l\u00fd do t\u00edn hi\u1ec7u nguy hi\u1ec3m qua trung gian ATP. C\u00e1c ch\u1ea5t \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u nh\u1eafm v\u00e0o k\u00eanh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh h\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb d\u01b0\u1ee3c l\u00fd \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n cho c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n t\u00e2m th\u1ea7n kinh, bao g\u1ed3m c\u1ea3 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3,<strong> m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa h\u1ec7 vi sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t v\u00e0 n\u00e3o b\u1ed9 \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201ctr\u1ee5c ru\u1ed9t \u2013 n\u00e3o\u201d (gut\u2013brain axis) \u2013 ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m c\u1ee7a gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u. C\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i h\u1ec7 vi sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u0103ng h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng th\u00f4ng qua c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng mi\u1ec5n d\u1ecbch, n\u1ed9i ti\u1ebft v\u00e0 th\u1ea7n kinh, t\u1eeb \u0111\u00f3 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n l\u00e2m s\u00e0ng r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m l\u00fd trong r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m l\u00fd gi\u1eef vai tr\u00f2 then ch\u1ed1t trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, th\u00f4ng qua nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00e1c nhau nh\u01b0 thang \u0111o chu\u1ea9n h\u00f3a v\u00e0 ph\u1ecfng v\u1ea5n l\u00e2m s\u00e0ng. M\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 Screen for Child Anxiety Related Emotional Disorders (SCARED), \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u \u1edf tr\u1ebb em.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean 959 v\u00e0 207 tr\u1ebb em t\u1eeb hai ph\u00f2ng kh\u00e1m \u0111au nhi khoa cho th\u1ea5y m\u00f4 h\u00ecnh ph\u00e2n chia theo ba m\u1ee9c \u0111\u1ed9 t\u1eeb thang SCARED \u2013 lo \u00e2u t\u1ed1i thi\u1ec3u (0\u201312), c\u1eadn l\u00e2m s\u00e0ng (13\u201324) v\u00e0 l\u00e2m s\u00e0ng (\u2265 25) \u2013 c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong vi\u1ec7c ph\u00e2n lo\u1ea1i k\u1ebft c\u1ee5c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0111au v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh tr\u1ebb c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 lo \u00e2u kh\u00e1c nhau, t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1ed7 tr\u1ee3 can thi\u1ec7p s\u1edbm.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p L\u1ea5y m\u1eabu Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m (Experience Sampling Method \u2013 ESM) v\u00e0 \u0110\u00e1nh gi\u00e1 T\u1ee9c th\u1eddi Sinh th\u00e1i (Ecological Momentary Assessment \u2013 EMA) l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m l\u00fd quan tr\u1ecdng. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y cho ph\u00e9p \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn s\u1ed1 li\u00ean quan m\u1ed9t c\u00e1ch th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ef1c t\u1ebf, qua \u0111\u00f3 gi\u00fap hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n di\u1ec5n ti\u1ebfn c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t t\u1ed5ng quan g\u1ed3m 34 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed d\u1ee5ng ESM\/EMA \u1edf ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n ho\u1ea3ng s\u1ee3, lo \u00e2u lan t\u1ecfa, lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i, stress sau sang ch\u1ea5n, r\u1ed1i lo\u1ea1n \u00e1m \u1ea3nh c\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf v\u00e0 lo \u00e2u \u1edf thanh thi\u1ebfu ni\u00ean cho th\u1ea5y c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf t\u00ednh bi\u1ebfn thi\u00ean theo th\u1eddi gian c\u1ee7a tri\u1ec7u ch\u1ee9ng v\u00e0 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a ch\u00fang v\u1edbi c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ea3m x\u00fac, h\u00e0nh vi v\u00e0 t\u00ecnh hu\u1ed1ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. Ngo\u00e0i ra, ESM v\u00e0 EMA c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi theo d\u00f5i \u0111\u1ed9ng c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 sinh l\u00fd v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m sinh l\u00fd nh\u01b0 theo d\u00f5i \u0111i\u1ec7n t\u00e2m \u0111\u1ed3 (ECG), nh\u1ecbp th\u1edf, \u0111\u1ed9 d\u1eabn \u0111i\u1ec7n da v\u00e0 c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 sinh l\u00fd kh\u00e1c \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ph\u1ea3n \u1ee9ng sinh l\u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh lo \u00e2u khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi stress v\u00e0 trong giai \u0111o\u1ea1n h\u1ed3i ph\u1ee5c. Nh\u1eefng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u00e0y cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin gi\u00e1 tr\u1ecb, h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ea3 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1c d\u1ea5u \u1ea5n sinh h\u1ecdc (biomarkers) c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 d\u1ea5u \u1ea5n sinh h\u1ecdc \u0111ang m\u1edf ra nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng \u0111i m\u1edbi trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c ch\u1ec9 \u0111i\u1ec3m vi\u00eam v\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u00e3 thu h\u00fat nhi\u1ec1u s\u1ef1 quan t\u00e2m. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c nghi\u1ec7m \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 marker vi\u00eam nh\u01b0 interleukin-6 (IL-6), tumor necrosis factor-\u03b1 (TNF-\u03b1) v\u00e0 protein C ph\u1ea3n \u1ee9ng \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y cao (hsCRP) \u1edf ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecdc tr\u00ean 3.113 ng\u01b0\u1eddi tham gia cho th\u1ea5y s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u hi\u1ec7n t\u1ea1i (\u03b2 = 0,09; KTC 95%: 0,00\u20130,17) v\u00e0 ch\u1ee9ng s\u1ee3 kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng (agoraphobia) (\u03b2 = 0,25; KTC 95%: 0,07\u20130,43) t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u0103ng hsCRP r\u00f5 r\u1ec7t h\u01a1n trong qu\u00e1 tr\u00ecnh theo d\u00f5i, g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi\u00eam m\u1ea1n t\u00ednh m\u1ee9c \u0111\u1ed9 th\u1ea5p c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c d\u1ea5u \u1ea5n h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1ea7n kinh c\u0169ng n\u1ed5i l\u00ean nh\u01b0 m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c quan tr\u1ecdng. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed d\u1ee5ng Magnetic resonance spectroscopy (MRS) cho th\u1ea5y lo \u00e2u \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m (trait anxiety) c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng quan ngh\u1ecbch v\u1edbi n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 taurine t\u1ea1i nh\u00e2n accumbens (NAc), trong khi stress b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m nh\u1eadn c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng quan ngh\u1ecbch v\u1edbi m\u1ee9c GABA t\u1ea1i NAc v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng quan thu\u1eadn v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 Glu\/GABA \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh. Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y gi\u00fap l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf n\u1ec1n t\u1ea3ng h\u00f3a th\u1ea7n kinh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, h\u1ec7 vi sinh v\u1eadt \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd nh\u01b0 m\u1ed9t biomarker ti\u1ec1m n\u0103ng. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u1ec7 vi sinh \u0111\u01b0\u1eddng ru\u1ed9t \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u kh\u00e1c bi\u1ec7t so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh; tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u1ec9 d\u1ea5u n\u00e0y trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u1eabn c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 l\u00e0m r\u00f5 th\u00eam.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m t\u1edbi, c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd ti\u1ebfn t\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 t\u00ednh kh\u00e1ch quan cao h\u01a1n. Nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 trong c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111i\u1ec1u bi\u1ebfn th\u1ea7n kinh (neuromodulation) c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 quan tr\u1ecdng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c m\u1ea1ch th\u1ea7n kinh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo \u00e2u th\u00f4ng qua c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt nh\u01b0 Deep brain stimulation (DBS). Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf ra m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1edbi cho c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u kh\u00e1ng tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u cho th\u1ea5y vi\u1ec7c k\u00edch th\u00edch v\u1ecf n\u00e3o tr\u01b0\u1edbc tr\u00e1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ee7ng c\u1ed1 k\u00fd \u1ee9c s\u1ee3 h\u00e3i th\u00f4ng qua \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00ean th\u1ee5 th\u1ec3 dopamine D2 t\u1ea1i v\u00f9ng h\u1ed3i h\u1ea3i m\u00e3 b\u1ee5ng (ventral hippocampus), t\u1eeb \u0111\u00f3 g\u1ee3i \u00fd m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau can thi\u1ec7p ti\u1ec1m n\u0103ng trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Song song \u0111\u00f3, vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 s\u1ed1 trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e1o s\u1ebd m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng di \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng theo th\u1eddi gian th\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap thu th\u1eadp l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn d\u1eef li\u1ec7u b\u1ec7nh nh\u00e2n, t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n \u0111\u1ed9ng v\u00e0 c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u01a1n n\u1eefa, \u1ee9ng d\u1ee5ng tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) v\u00e0 c\u00e1c thu\u1eadt to\u00e1n h\u1ecdc m\u00e1y c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00edch h\u1ee3p v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u \u0111a ngu\u1ed3n \u2013 bao g\u1ed3m \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e2m l\u00fd, th\u00f4ng tin biomarker v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 h\u00ecnh \u1ea3nh h\u1ecdc th\u1ea7n kinh \u2013 qua \u0111\u00f3 c\u1ea3i thi\u1ec7n \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n. Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 x\u00e1c th\u1ef1c c\u00e1c biomarker m\u1edbi, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00f4ng qua ph\u00e2n t\u00edch bi\u1ec3u hi\u1ec7n gen v\u00e0 chuy\u1ec3n h\u00f3a h\u1ecdc (metabolomics), s\u1ebd cung c\u1ea5p n\u1ec1n t\u1ea3ng quan tr\u1ecdng cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ti\u1ebfn tri\u1ec3n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng thu\u1ed1c<\/h3>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn nhi\u1ec1u ti\u1ebfn b\u1ed9 trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb d\u01b0\u1ee3c l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. Hi\u1ec7n nay, c\u00e1c thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ea \u0111\u01a1n ph\u1ed5 bi\u1ebfn nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u00f3m \u1ee9c ch\u1ebf t\u00e1i h\u1ea5p thu serotonin c\u00f3 ch\u1ecdn l\u1ecdc (SSRIs) v\u00e0 \u1ee9c ch\u1ebf t\u00e1i h\u1ea5p thu serotonin\u2013norepinephrine (SNRIs). Trong \u0111\u00f3, SSRIs \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u1edf tr\u1ebb em v\u00e0 thanh thi\u1ebfu ni\u00ean; tuy nhi\u00ean, t\u00ednh an to\u00e0n v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ef1a ch\u1ecdn d\u01b0\u1ee3c l\u00fd thay th\u1ebf v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c l\u1eadp \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n hi\u1ec7n nay t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1edbi. M\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ee3p ch\u1ea5t nh\u1eafm v\u00e0o c\u00e1c h\u1ec7 d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh ho\u1eb7c th\u1ee5 th\u1ec3 \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1c ligand c\u1ee7a th\u1ee5 th\u1ec3 glutamate h\u01b0\u1edbng chuy\u1ec3n h\u00f3a (mGluRs). Nh\u1eefng thu\u1ed1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1edbi cho r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, d\u1ef1a tr\u00ean gi\u1ea3 thuy\u1ebft r\u1eb1ng r\u1ed1i lo\u1ea1n d\u1eabn truy\u1ec1n glutamate c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n ho\u1ea3ng s\u1ee3, m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed1c m\u1edbi n\u1ed5i nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ea5t ch\u1ee7 v\u1eadn mGlu2\/3 v\u00e0 Levetiracetam \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng ho\u1ea3ng s\u1ee3 v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u trong c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u s\u01a1 b\u1ed9, v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng dung n\u1ea1p t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i t\u1ed1t, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1edf ra l\u1ef1a ch\u1ecdn ti\u1ec1m n\u0103ng cho nh\u1eefng b\u1ec7nh nh\u00e2n kh\u00e1ng tr\u1ecb v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, xu h\u01b0\u1edbng ph\u1ed1i h\u1ee3p nhi\u1ec1u thu\u1ed1c trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u0169ng \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u1ed9 an to\u00e0n c\u1ee7a nhi\u1ec1u ph\u00e1c \u0111\u1ed3 ph\u1ed1i h\u1ee3p kh\u00e1c nhau nh\u1eb1m t\u0103ng c\u01b0\u1eddng hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">T\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>T\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, trong \u0111\u00f3 li\u1ec7u ph\u00e1p nh\u1eadn th\u1ee9c \u2013 h\u00e0nh vi (CBT) l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh hi\u1ec7u qu\u1ea3. \u1ede tr\u1ebb em \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, CBT gi\u00fap \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c ki\u1ec3u suy ngh\u0129 v\u00e0 h\u00e0nh vi kh\u00f4ng th\u00edch nghi th\u00f4ng qua c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt nh\u01b0 li\u1ec7u ph\u00e1p ph\u01a1i nhi\u1ec5m v\u00e0 t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac nh\u1eadn th\u1ee9c. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c nghi\u1ec7m tr\u00ean tr\u1ebb em m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u cho th\u1ea5y CBT c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong vi\u1ec7c l\u00e0m gi\u1ea3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u; tuy nhi\u00ean, m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c ph\u00e2n nh\u00f3m r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i, n\u01a1i s\u1ef1 c\u1ea3i thi\u1ec7n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng th\u01b0\u1eddng di\u1ec5n ra ch\u1eadm h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, h\u00ecnh th\u1ee9c tr\u1ecb li\u1ec7u t\u00e2m l\u00fd qua Internet ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u00e2m, ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 Li\u1ec7u ph\u00e1p Ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 Cam k\u1ebft tr\u1ef1c tuy\u1ebfn (iACT). T\u1ed5ng quan h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u li\u00ean quan cho th\u1ea5y iACT c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u lan t\u1ecfa v\u00e0 c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u li\u00ean quan, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh ghi nh\u1eadn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 h\u00e0i l\u00f2ng cao v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb n\u00e0y. Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn c\u1ea7n th\u00eam c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m \u0111\u1ed1i ch\u1ee9ng ng\u1eabu nhi\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y tr\u00ean ph\u1ed5 r\u1ed9ng h\u01a1n c\u1ee7a c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, li\u1ec7u ph\u00e1p t\u00e2m \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u b\u1eb1ng c\u00e1ch h\u1ed7 tr\u1ee3 b\u1ec7nh nh\u00e2n kh\u00e1m ph\u00e1 v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c xung \u0111\u1ed9t n\u1ed9i t\u00e2m c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ea3m x\u00fac s\u00e2u s\u1eafc. M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 Giao th\u1ee9c T\u00e2m \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc Th\u1ed1ng nh\u1ea5t (UPP-ANXIETY), k\u1ebft h\u1ee3p c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p t\u00e2m \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc v\u00e0 cho th\u1ea5y ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ea3i thi\u1ec7n k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c to\u00e0n di\u1ec7n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb to\u00e0n di\u1ec7n nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p can thi\u1ec7p d\u01b0\u1ee3c l\u00fd v\u1edbi t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u nh\u1eb1m n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. V\u00ed d\u1ee5, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a Paroxetine, li\u1ec7u ph\u00e1p nh\u1eadn th\u1ee9c (CT) v\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e1p ph\u1ed1i h\u1ee3p trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u x\u00e3 h\u1ed9i. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y CT c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i so v\u1edbi paroxetine \u0111\u01a1n tr\u1ecb v\u00e0 gi\u1ea3 d\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m k\u1ebft th\u00fac \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb; tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng cho th\u1ea5y l\u1ee3i th\u1ebf \u0111\u00e1ng k\u1ec3 so v\u1edbi li\u1ec7u ph\u00e1p ph\u1ed1i h\u1ee3p. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, t\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m theo d\u00f5i sau 12 th\u00e1ng, t\u1ef7 l\u1ec7 h\u1ed3i ph\u1ee5c \u1edf nh\u00f3m CT (68%) cao h\u01a1n r\u00f5 r\u1ec7t so v\u1edbi nh\u00f3m \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed1i h\u1ee3p (40%), paroxetine (24%) v\u00e0 gi\u1ea3 d\u01b0\u1ee3c (4%).<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 cao. Th\u00f4ng qua c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1ef1 qu\u1ea3n l\u00fd, ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng cao hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng nh\u01b0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1ec7nh, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1ea3i thi\u1ec7n m\u1ee9c \u0111\u1ed9 tu\u00e2n th\u1ee7 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, vi\u1ec7c ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh l\u1ed1i s\u1ed1ng nh\u01b0 duy tr\u00ec ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ec3 ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0103n u\u1ed1ng l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u0169ng g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m gi\u1ea3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u1ea3 thi cho lo \u00e2u v\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m, v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 thu\u1eadn l\u1ee3i khi so s\u00e1nh v\u1edbi li\u1ec7u ph\u00e1p nh\u1eadn th\u1ee9c \u2013 h\u00e0nh vi xuy\u00ean ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Do \u0111\u00f3, c\u1ea7n xem x\u00e9t nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00e1c nhau v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a, to\u00e0n di\u1ec7n nh\u1eb1m t\u1ed1i \u01b0u h\u00f3a hi\u1ec7u qu\u1ea3 qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00fd lu\u1eadn c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u (xem H\u00ecnh 1)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n (TCM) v\u1ec1 c\u0103n nguy\u00ean, ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>H\u00ecnh n\u00e0y t\u00f3m t\u1eaft c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac l\u00fd lu\u1eadn c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a Traditional Chinese Medicine \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea7n <strong>c\u0103n nguy\u00ean b\u1ec7nh (b\u1ec7nh c\u01a1)<\/strong> n\u00eau b\u1eadt c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p nh\u01b0:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>T\u00e2m huy\u1ebft b\u1ea5t t\u00fac<\/strong> l\u00e0m suy gi\u1ea3m s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a th\u1ea7n ch\u00ed;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft<\/strong> g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ee9c n\u0103ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1t c\u1ea3m x\u00fac;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>T\u1ef3 h\u01b0 sinh \u0111\u00e0m<\/strong>, d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0m tr\u1ecdc t\u00edch t\u1ee5, che l\u1ea5p thanh khi\u1ebfu v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 minh m\u1eabn tinh th\u1ea7n.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>C\u00e1c <strong>th\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng<\/strong> bao g\u1ed3m:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Can u\u1ea5t kh\u00ed tr\u1ec7;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00e2m t\u1ef3 l\u01b0\u1ee1ng h\u01b0;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0110\u00e0m nhi\u1ec7t nhi\u1ec5u t\u00e2m.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 <strong>nguy\u00ean t\u1eafc \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb<\/strong>, TCM nh\u1ea5n m\u1ea1nh:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0110i\u1ec1u h\u00f2a ch\u1ee9c n\u0103ng Can (s\u01a1 can gi\u1ea3i u\u1ea5t);<\/li>\n\n\n\n<li>Ki\u1ec7n T\u1ef3;<\/li>\n\n\n\n<li>D\u01b0\u1ee1ng T\u00e2m;<\/li>\n\n\n\n<li>Thanh nhi\u1ec7t t\u1ea3 h\u1ecfa;<\/li>\n\n\n\n<li>H\u00f3a \u0111\u00e0m;<\/li>\n\n\n\n<li>An th\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ch\u00ed.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>M\u1ee5c ti\u00eau chung l\u00e0 kh\u00f4i ph\u1ee5c s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng \u00e2m d\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u h\u00f2a kh\u00ed huy\u1ebft v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ea3m x\u00fac, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb nh\u1ea5n m\u1ea1nh vi\u1ec7c s\u01a1 can \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1t, ki\u1ec7n t\u1ef3, d\u01b0\u1ee1ng t\u00e2m, thanh nhi\u1ec7t, h\u00f3a \u0111\u00e0m v\u00e0 an th\u1ea7n, nh\u1eb1m kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh tinh th\u1ea7n<\/p>\n\n\n\n<p>Trong Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n), kh\u00ed (Qi) \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng thi\u1ebft y\u1ebfu l\u01b0u th\u00f4ng kh\u1eafp c\u01a1 th\u1ec3 theo c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh g\u1ecdi l\u00e0 kinh m\u1ea1ch. S\u1ee9c kh\u1ecfe \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh th\u00f4ng su\u1ed1t v\u00e0 c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ee7a kh\u00ed, trong khi s\u1ef1 r\u1ed1i lo\u1ea1n d\u00f2ng ch\u1ea3y n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ec7nh t\u1eadt. M\u1ed9t d\u1ea1ng r\u1ed1i lo\u1ea1n nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00ed tr\u1ec7, t\u1ee9c t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ec7nh l\u00fd trong \u0111\u00f3 s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a kh\u00ed b\u1ecb c\u1ea3n tr\u1edf, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ea3m x\u00fac l\u1eabn th\u1ec3 ch\u1ea5t. Trong khu\u00f4n kh\u1ed5 l\u00fd lu\u1eadn n\u00e0y, Can \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 t\u1ea1ng ph\u1ee7 ch\u1ee7 v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ea1t v\u00e0 ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u00ed trong to\u00e0n c\u01a1 th\u1ec3. Do \u0111\u00f3, can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh b\u1ec7nh l\u00fd trong \u0111\u00f3 c\u0103ng th\u1eb3ng c\u1ea3m x\u00fac ho\u1eb7c m\u1ea5t \u0111i\u1ec1u h\u00f2a n\u1ed9i t\u1ea1i l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a Can, d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c bi\u1ec3u hi\u1ec7n nh\u01b0 lo \u00e2u, d\u1ec5 c\u00e1u g\u1eaft ho\u1eb7c kh\u00ed s\u1eafc tr\u1ea7m bu\u1ed3n. M\u1eb7c d\u00f9 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb h\u1ec7 th\u1ed1ng l\u00fd lu\u1eadn truy\u1ec1n th\u1ed1ng, nh\u1eefng thu\u1eadt ng\u1eef n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng cho bi\u1ec7n ch\u1ee9ng lu\u1eadn tr\u1ecb v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1eadt ng\u1eef t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m sinh h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i \u201cr\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u\u201d, c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng li\u00ean quan th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 th\u00f4ng qua nh\u1eefng ph\u1ea1m tr\u00f9 l\u00e2m s\u00e0ng nh\u01b0 \u201cu\u1ea5t ch\u1ee9ng\u201d, \u201cch\u00ednh xung\u201d (h\u1ed3i h\u1ed9p) v\u00e0 \u201cb\u1ea5t m\u1ecb\u201d (m\u1ea5t ng\u1ee7). Theo l\u00fd lu\u1eadn \u0110\u00f4ng y, c\u0103n nguy\u00ean v\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a lo \u00e2u li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u t\u1ea1ng ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c b\u1ec7nh l\u00fd ph\u1ee9c t\u1ea1p. T\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 t\u1ea1ng \u201cch\u1ee7 th\u1ea7n minh\u201d; v\u00ec v\u1eady, t\u00e2m huy\u1ebft h\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 l\u00e0m th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea5t \u1ed5n c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 lo \u00e2u. Nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong Huangdi Neijing Lingshu (Linh Khu), thi\u00ean \u201cT\u00e0 kh\u00e1ch\u201d, T\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u01a1 quan trung t\u00e2m t\u00e0ng th\u1ea7n (Shen \u2013 th\u1ea7n tr\u00ed, tinh th\u1ea7n) v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng sinh l\u00fd, c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ng\u0169 t\u1ea1ng l\u1ee5c ph\u1ee7. Trong khu\u00f4n kh\u1ed5 n\u00e0y, t\u00e2m huy\u1ebft h\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 l\u00e0m suy gi\u1ea3m kh\u1ea3 n\u0103ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng th\u1ea7n c\u1ee7a T\u00e2m, d\u1eabn \u0111\u1ebfn b\u1ea5t an, b\u1ed3n ch\u1ed3n v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec3u hi\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi lo \u00e2u theo thu\u1eadt ng\u1eef l\u00e2m s\u00e0ng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo l\u00fd lu\u1eadn \u0110\u00f4ng y, Can gi\u1eef vai tr\u00f2 trung t\u00e2m trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh th\u00f4ng su\u1ed1t c\u1ee7a kh\u00ed v\u00e0 duy tr\u00ec c\u00e2n b\u1eb1ng c\u1ea3m x\u00fac. C\u0103ng th\u1eb3ng c\u1ea3m x\u00fac ho\u1eb7c r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u1ed9i t\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ee9c n\u0103ng n\u00e0y, d\u1eabn \u0111\u1ebfn can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft \u2013 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi s\u1ef1 \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 c\u1ee7a kh\u00ed. S\u1ef1 u\u1ea5t tr\u1ec7 n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 h\u00f3a nhi\u1ec7t b\u00ean trong, g\u1ecdi l\u00e0 \u201ckh\u00ed u\u1ea5t h\u00f3a h\u1ecfa\u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 l\u00e0m nhi\u1ec5u lo\u1ea1n th\u1ea7n ch\u00ed v\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u1ea3m x\u00fac. Nh\u1eefng r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo \u00e2u. V\u0103n b\u1ea3n kinh \u0111i\u1ec3n Huangdi Neijing Suwen, thi\u00ean \u201cC\u1eed th\u1ed1ng lu\u1eadn\u201d, c\u00f3 c\u00e2u: \u201cB\u00e1ch b\u1ec7nh sinh \u01b0 kh\u00ed\u201d, nh\u1ea5n m\u1ea1nh vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ea3m x\u00fac nh\u01b0 gi\u1eadn, vui, bu\u1ed3n, s\u1ee3 v\u00e0 kinh h\u00e3i trong vi\u1ec7c l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n s\u1ef1 v\u1eadn h\u00e0nh b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a kh\u00ed, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi ph\u00e1t c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, T\u1ef3 v\u00e0 V\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ngu\u1ed3n sinh h\u00f3a kh\u00ed huy\u1ebft h\u1eadu thi\u00ean. Khi hai t\u1ea1ng n\u00e0y suy y\u1ebfu \u2013 c\u00f3 th\u1ec3 do suy ngh\u0129 qu\u00e1 \u0111\u1ed9, \u0103n u\u1ed1ng th\u1ea5t \u0111i\u1ec1u ho\u1eb7c lao l\u1ef1c \u2013 ch\u1ee9c n\u0103ng sinh h\u00f3a v\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n kh\u00ed huy\u1ebft b\u1ecb suy gi\u1ea3m, d\u1eabn \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng T\u00e2m, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u201cTh\u1ea7n\u201d (Shen), l\u00e0m t\u0103ng t\u00ednh d\u1ec5 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo \u00e2u v\u00e0 c\u00e1c r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u1ea3m x\u00fac li\u00ean quan.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 b\u1ec7nh l\u00fd h\u1ecdc trong \u0110\u00f4ng y, s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u00e0m, huy\u1ebft \u1ee9 v\u00e0 nhi\u1ec7t th\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng g\u00f3p ph\u1ea7n v\u00e0o c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo \u00e2u. \u0110\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 che l\u1ea5p thanh khi\u1ebfu, c\u1ea3n tr\u1edf ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a th\u1ea7n tr\u00ed, d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u00fa l\u1eabn, b\u1ea5t \u1ed5n c\u1ea3m x\u00fac ho\u1eb7c t\u0103ng c\u0103ng th\u1eb3ng th\u1ea7n kinh. T\u00e1c ph\u1ea9m kinh \u0111i\u1ec3n Danxi Xinfa (\u0110an Kh\u00ea T\u00e2m Ph\u00e1p), thi\u00ean \u201cL\u1ee5c u\u1ea5t\u201d, nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c duy tr\u00ec s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa kh\u00ed v\u00e0 huy\u1ebft, cho r\u1eb1ng b\u1ea5t k\u1ef3 s\u1ef1 \u0111\u00ecnh tr\u1ec7 hay r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0o trong v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u lo\u1ea1i b\u1ec7nh, bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng r\u1ed1i lo\u1ea1n v\u1ec1 c\u1ea3m x\u00fac. Huy\u1ebft \u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf ch\u1ee9c n\u0103ng \u0111i\u1ec1u ti\u1ebft ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a T\u00e2m, t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng nh\u01b0 b\u1ee9t r\u1ee9t v\u00e0 b\u1ea5t an. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, s\u1ef1 t\u00edch t\u1ee5 nhi\u1ec7t sinh l\u00fd qu\u00e1 m\u1ee9c \u2013 th\u01b0\u1eddng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u0103ng th\u1eb3ng c\u1ea3m x\u00fac k\u00e9o d\u00e0i \u2013 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 nhi\u1ec5u lo\u1ea1n T\u00e2m v\u00e0 Th\u1ea7n, g\u00e2y ra c\u00e1c bi\u1ec3u hi\u1ec7n nh\u01b0 b\u1ed3n ch\u1ed3n, d\u1ec5 k\u00edch th\u00edch v\u00e0 lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ed5ng th\u1ec3, c\u00e1c c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh l\u00fd c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd n\u00e0y c\u1ea5u th\u00e0nh n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong vi\u1ec7c gi\u1ea3i th\u00edch c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u01a1 s\u1edf l\u00fd lu\u1eadn c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u trong Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n) \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng b\u1edfi hai nguy\u00ean l\u00fd l\u00fd lu\u1eadn c\u1ed1t l\u00f5i: <strong>quan ni\u1ec7m ch\u1ec9nh th\u1ec3<\/strong> v\u00e0 <strong>bi\u1ec7n ch\u1ee9ng lu\u1eadn tr\u1ecb<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Quan ni\u1ec7m ch\u1ec9nh th\u1ec3 cho r\u1eb1ng ch\u1ee9c n\u0103ng sinh l\u00fd v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd c\u00f3 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 m\u1eadt thi\u1ebft, trong \u0111\u00f3 t\u1ea1ng ph\u1ee7, kinh m\u1ea1ch, kh\u00ed v\u00e0 huy\u1ebft t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u h\u00f2a th\u1ed1ng nh\u1ea5t. M\u1eb7c d\u00f9 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u ch\u1ee7 y\u1ebfu bi\u1ec3u hi\u1ec7n v\u1ec1 m\u1eb7t t\u00e2m l\u00fd, \u0110\u00f4ng y xem \u0111\u00e2y l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng ch\u1ee9c n\u0103ng to\u00e0n th\u00e2n. V\u00ed d\u1ee5, T\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ch\u1ee7 v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tinh th\u1ea7n, trong khi Ti\u1ec3u tr\u01b0\u1eddng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u00e2n thanh gi\u00e1ng tr\u1ecdc. L\u00fd lu\u1eadn \u0110\u00f4ng y cho r\u1eb1ng hai t\u1ea1ng n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng h\u1ed7; r\u1ed1i lo\u1ea1n ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a T\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn kh\u1ea3 n\u0103ng ti\u00eau h\u00f3a v\u00e0 ph\u00e2n h\u00f3a c\u1ee7a Ti\u1ec3u tr\u01b0\u1eddng, trong khi r\u1ed1i lo\u1ea1n \u1edf Ti\u1ec3u tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u1ea3m x\u00fac. Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f3, m\u1ee5c ti\u00eau \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u00f4ng y kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng c\u1ea3m x\u00fac m\u00e0 c\u00f2n ph\u1ee5c h\u1ed3i s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng sinh l\u00fd t\u1ed5ng th\u1ec3 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a ch\u1ee9c n\u0103ng t\u1ea1ng ph\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ec7n ch\u1ee9ng lu\u1eadn tr\u1ecb l\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n v\u00e0 gi\u1eef vai tr\u00f2 trung t\u00e2m trong vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a. Th\u00f4ng qua \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c bi\u1ec3u hi\u1ec7n l\u00e2m s\u00e0ng \u2014 bao g\u1ed3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng, d\u1ea5u hi\u1ec7u th\u1ef1c th\u1ec3, h\u00ecnh th\u00e1i l\u01b0\u1ee1i v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m m\u1ea1ch \u2014 th\u1ea7y thu\u1ed1c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u00f4 h\u00ecnh b\u1ec7nh l\u00fd c\u1ee5 th\u1ec3. C\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ee9ng th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p li\u00ean quan \u0111\u1ebfn lo \u00e2u bao g\u1ed3m: can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft, t\u00e2m t\u1ef3 l\u01b0\u1ee1ng h\u01b0 v\u00e0 \u0111\u00e0m nhi\u1ec7t nhi\u1ec5u t\u00e2m. Sau khi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 ch\u1ee9ng, nguy\u00ean t\u1eafc v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p can kh\u00ed u\u1ea5t k\u1ebft, \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb t\u1eadp trung v\u00e0o s\u01a1 can l\u00fd kh\u00ed, \u0111i\u1ec1u h\u00f2a ch\u1ee9c n\u0103ng Can v\u00e0 gi\u1ea3i t\u1ecfa c\u0103ng th\u1eb3ng c\u1ea3m x\u00fac. C\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c nh\u01b0 Chaihu Shugan Powder (S\u00e0i h\u1ed3 s\u01a1 can t\u00e1n) th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eb1m h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ee9c n\u0103ng sinh l\u00fd. C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1 th\u1ec3 h\u00f3a trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 can thi\u1ec7p n\u00e0y ph\u1ea3n \u00e1nh t\u00ednh linh ho\u1ea1t v\u00e0 t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>C\u01a1 ch\u1ebf \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u1ee7a Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n) mang t\u00ednh \u0111a chi\u1ec1u v\u00e0 \u0111a m\u1ee5c ti\u00eau.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c nghi\u1ec7m cho th\u1ea5y Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n quan tr\u1ecdng nh\u01b0 5-hydroxytryptamine (5-HT). S\u1ef1 r\u1ed1i lo\u1ea1n \u0111i\u1ec1u h\u00f2a 5-HT \u2013 m\u1ed9t ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh thi\u1ebft y\u1ebfu \u2013 c\u00f3 li\u00ean quan ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ebfn c\u01a1 ch\u1ebf b\u1ec7nh sinh c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c \u0110\u00f4ng y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ea3i thi\u1ec7n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u th\u00f4ng qua vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00edn hi\u1ec7u li\u00ean quan, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00e0 ph\u00f3ng th\u00edch 5-HT, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ho\u1ea1t t\u00ednh c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ee5 th\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng. V\u00ed d\u1ee5, Xiaoyao Powder (Ti\u00eau dao t\u00e1n) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u h\u00f2a n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 5-HT trong n\u00e3o c\u1ee7a chu\u1ed9t m\u00f4 h\u00ecnh can u\u1ea5t, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng gi\u1ea3i lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh h\u1ec7 th\u1ea7n kinh \u2013 n\u1ed9i ti\u1ebft, Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u h\u00f2a tr\u1ee5c h\u1ea1 \u0111\u1ed3i \u2013 tuy\u1ebfn y\u00ean \u2013 th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn (HPA). C\u0103ng th\u1eb3ng k\u00e9o d\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y t\u0103ng ho\u1ea1t t\u00ednh c\u1ee7a tr\u1ee5c HPA, d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u0103ng ti\u1ebft cortisol v\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng t\u00e2m l\u00fd nh\u01b0 lo \u00e2u. \u0110\u00f4ng y c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00f4i ph\u1ee5c tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m lo \u00e2u th\u00f4ng qua vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c hormone li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u1ee5c n\u00e0y. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Panax ginseng (nh\u00e2n s\u00e2m) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u h\u00f2a tr\u1ee5c HPA, l\u00e0m gi\u1ea3m n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 cortisol v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t huy t\u00e1c d\u1ee5ng gi\u1ea3i lo \u00e2u th\u00f4ng qua \u0111i\u1ec1u h\u00f2a h\u1ec7 mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng t\u00ednh d\u1ebbo th\u1ea7n kinh, t\u1eeb \u0111\u00f3 cung c\u1ea5p m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p to\u00e0n di\u1ec7n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ecbch t\u1ec5 h\u1ecdc v\u1ec1 r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n<\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0110\u1eb7c \u0111i\u1ec3m d\u1ecbch t\u1ec5 v\u00e0 can thi\u1ec7p c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h4>\n\n\n\n<p>T\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u \u1edf m\u1ee9c cao v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u0169ng nh\u01b0 ch\u1ee9c n\u0103ng x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111a trung t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ea1i China v\u1edbi 1.343 ng\u01b0\u1eddi tham gia cho th\u1ea5y 32,80% b\u00e1o c\u00e1o c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u, trong \u0111\u00f3 9,90% c\u00f3 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1ef7 l\u1ec7 hi\u1ec7n m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c khu v\u1ef1c v\u00e0 nh\u00f3m d\u00e2n s\u1ed1. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, ph\u1ee5 n\u1eef, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n th\u1ea5p, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n gi\u1ea5c ng\u1ee7 ho\u1eb7c ki\u1ec7t s\u1ee9c ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u00f3 nguy c\u01a1 cao h\u01a1n ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n) ng\u00e0y c\u00e0ng thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p can thi\u1ec7p ti\u1ec1m n\u0103ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo \u00e2u. Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 kh\u1ea3o s\u00e1t vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng \u0110\u00f4ng y trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb lo \u00e2u v\u00e0 cho th\u1ea5y nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u1ea3 quan. V\u00ed d\u1ee5, \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u1ed9t qu\u1ef5, c\u00f3 kho\u1ea3ng 12% s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0110\u00f4ng y; nh\u00f3m n\u00e0y ghi nh\u1eadn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong th\u1ea5p h\u01a1n, m\u1eb7c d\u00f9 t\u1ef7 l\u1ec7 r\u1ed1i lo\u1ea1n t\u00e2m th\u1ea7n nh\u01b0 lo \u00e2u v\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa nh\u00f3m s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0 kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng \u0110\u00f4ng y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y cho th\u1ea5y Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng l\u00e0m gi\u1ea3m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng v\u00e0 c\u1ea3i thi\u1ec7n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. Tuy nhi\u00ean, v\u1eabn c\u1ea7n th\u00eam c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u quy m\u00f4 l\u1edbn v\u1edbi thi\u1ebft k\u1ebf ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ec3 x\u00e1c nh\u1eadn hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 t\u00ednh an to\u00e0n c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u1ee8ng d\u1ee5ng c\u1ee7a Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u<\/h3>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7n nay, vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n) trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u0111ang ng\u00e0y c\u00e0ng gia t\u0103ng. Nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 kh\u1ea3o s\u00e1t c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u00e1c nhau c\u1ee7a \u0110\u00f4ng y, bao g\u1ed3m c\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c c\u1ed5 truy\u1ec1n, ch\u00e2m c\u1ee9u v\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e1p \u00e2m nh\u1ea1c theo Ng\u0169 h\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd, li\u1ec7u ph\u00e1p \u00e2m nh\u1ea1c Ng\u0169 h\u00e0nh c\u1ee7a \u0110\u00f4ng y (TCM-FEMT) \u0111\u00e3 thu h\u00fat s\u1ef1 quan t\u00e2m trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 lo \u00e2u v\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n ung th\u01b0 ph\u1ed5i nh\u1edd nh\u1eefng \u01b0u \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c th\u00f9. Tuy nhi\u00ean, hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u y h\u1ecdc ch\u1ee9ng c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf h\u1ec7 th\u1ed1ng nh\u1eb1m \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n di\u1ec7n hi\u1ec7u qu\u1ea3 c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y trong vi\u1ec7c c\u1ea3i thi\u1ec7n tri\u1ec7u ch\u1ee9ng lo \u00e2u v\u00e0 tr\u1ea7m c\u1ea3m \u1edf nh\u00f3m b\u1ec7nh nh\u00e2n n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00e2m c\u1ee9u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u. M\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a ch\u00e2m c\u1ee9u v\u00e0 c\u1ee9u ng\u1ea3i \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1eafc ru\u1ed9t, cho th\u1ea5y c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m gi\u1ea3m nhanh ch\u00f3ng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c kh\u00f3 ch\u1ecbu, t\u1eeb \u0111\u00f3 r\u00fat ng\u1eafn th\u1eddi gian l\u01b0u tr\u00fa t\u1ea1i khoa c\u1ea5p c\u1ee9u.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u v\u1eabn \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi nhi\u1ec1u th\u00e1ch th\u1ee9c, bao g\u1ed3m thi\u1ebfu ti\u00eau ch\u00ed chu\u1ea9n h\u00f3a \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, c\u0169ng nh\u01b0 ch\u01b0a l\u00e0m r\u00f5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00e0nh ph\u1ea7n v\u00e0 c\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u ho\u1eb7c b\u00e0i thu\u1ed1c \u0110\u00f4ng y. Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u h\u01a1n nh\u1eb1m th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng \u0110\u00f4ng y m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ed9ng r\u00e3i v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n trong th\u1ef1c h\u00e0nh l\u00e2m s\u00e0ng.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn chu\u1ea9n h\u00f3a trong ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u theo Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n<\/h3>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u trong Traditional Chinese Medicine (Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n) c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n h\u00f3a nh\u1eb1m n\u00e2ng cao t\u00ednh \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00e1i l\u1eadp. Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng, ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n \u0110\u00f4ng y ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u00e1 mang t\u00ednh ch\u1ee7 quan c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng, d\u1ea5u hi\u1ec7u, h\u00ecnh th\u00e1i l\u01b0\u1ee1i v\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m m\u1ea1ch. Tuy nhi\u00ean, trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c nh\u1eb1m x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n mang t\u00ednh chu\u1ea9n h\u00f3a h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, m\u1ed9t s\u1ed1 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng k\u1ef9 thu\u1eadt khai th\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u (data mining) \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn t\u1eeb h\u1ed3 s\u01a1 l\u00e2m s\u00e0ng, nh\u1eb1m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ed5 bi\u1ebfn. Trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e2n t\u00edch 86 th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng v\u1ec1 ch\u00e2m c\u1ee9u v\u00e0 c\u1ee9u ng\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb r\u1ed1i lo\u1ea1n tic (TD), ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p khai th\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00e1c huy\u1ec7t c\u00f3 t\u1ea7n su\u1ea5t s\u1eed d\u1ee5ng cao nh\u01b0 Baihui (DU20), Fengchi (GB20) v\u00e0 Taichong (LR3). Ph\u00e2n t\u00edch n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0m r\u00f5 c\u00e1c t\u1ed5 h\u1ee3p huy\u1ec7t v\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng, g\u00f3p ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn nh\u1ea5t qu\u00e1n h\u01a1n trong l\u1ef1a ch\u1ecdn huy\u1ec7t v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng ph\u00e1c \u0111\u1ed3. M\u1eb7c d\u00f9 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n trong b\u1ed1i c\u1ea3nh r\u1ed1i lo\u1ea1n tic, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn n\u00e0y c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a tham kh\u1ea3o trong vi\u1ec7c chu\u1ea9n h\u00f3a \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u00e2m c\u1ee9u \u0111\u1ed1i v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u0169ng \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 vi\u1ec7c t\u00edch h\u1ee3p bi\u1ec7n ch\u1ee9ng lu\u1eadn tr\u1ecb c\u1ee7a \u0110\u00f4ng y v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ea5u sinh h\u1ecdc kh\u00e1ch quan nh\u1eb1m n\u00e2ng cao gi\u00e1 tr\u1ecb ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n. V\u00ed d\u1ee5, m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u d\u1ef1a tr\u00ean chuy\u1ec3n h\u00f3a h\u1ecdc (metabolomics) \u1edf b\u1ec7nh nh\u00e2n r\u1ed1i lo\u1ea1n lipid m\u00e1u \u0111\u00e3 so s\u00e1nh h\u1ed3 s\u01a1 ch\u1ea5t chuy\u1ec3n h\u00f3a huy\u1ebft thanh gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00f3m th\u1ec3 ch\u1ee9ng \u0110\u00f4ng y kh\u00e1c nhau, nh\u01b0 t\u1ef3 h\u01b0, th\u1eadn d\u01b0\u01a1ng h\u01b0 v\u00e0 \u0111\u00e0m th\u1ea5p \u1ee9 tr\u1ec7. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y m\u1ed7i th\u1ec3 ch\u1ee9ng c\u00f3 m\u00f4 h\u00ecnh chuy\u1ec3n h\u00f3a \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng ri\u00eang, g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng c\u00e1c d\u1ea5u \u1ea5n sinh h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c ph\u00e2n lo\u1ea1i ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y cung c\u1ea5p b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ban \u0111\u1ea7u cho kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ee9ng \u0110\u00f4ng y \u2014 bao g\u1ed3m nh\u1eefng th\u1ec3 ch\u1ee9ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u \u2014 d\u1ef1a tr\u00ean d\u1eef li\u1ec7u sinh h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng. H\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn n\u00e0y m\u1edf ra tri\u1ec3n v\u1ecdng n\u00e2ng cao \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c, t\u00ednh t\u00e1i l\u1eadp c\u1ee7a ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi th\u00fac \u0111\u1ea9y s\u1ef1 t\u00edch h\u1ee3p c\u00e1c kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0110\u00f4ng y v\u00e0o n\u1ec1n y h\u1ecdc ch\u1ee9ng c\u1ee9 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC12182740<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n<!-- relpost-thumb-wrapper --><div class=\"relpost-thumb-wrapper\"><!-- filter-class --><div class=\"relpost-thumb-container\"><style>.relpost-block-single-image, .relpost-post-image { margin-bottom: 10px; }<\/style><h3>Related posts:<\/h3><div style=\"clear: both\"><\/div><div style=\"clear: both\"><\/div><!-- relpost-block-container --><div class=\"relpost-block-container relpost-block-column-layout\" style=\"--relposth-columns: 3;--relposth-columns_t: 2; --relposth-columns_m: 2\"><a href=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/hoang-ky-that-diep-nhat-chi-hoa-cho-ung-thu-phoi-khong-te-bao-nho-nsclc\/\"class=\"relpost-block-single\" ><div class=\"relpost-custom-block-single\"><div class=\"relpost-block-single-image rpt-lazyload\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" data-bg=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-content\/plugins\/related-posts-thumbnails\/img\/default.png\" style=\"background: transparent no-repeat scroll 0% 0%; width: 150px; height: 150px; aspect-ratio: 1\/1;\"><\/div><div class=\"relpost-block-single-text\"  style=\"height: 75px;font-family: Arial;  font-size: 12px;  color: #333333;\"><h2 class=\"relpost_card_title\">Ho\u00e0ng K\u1ef3, th\u1ea5t di\u1ec7p nh\u1ea5t chi hoa cho Ung th\u01b0 ph\u1ed5i kh\u00f4ng t\u1ebf b\u00e0o nh\u1ecf (NSCLC)<\/h2><\/div><\/div><\/a><a href=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/nghien-cuu-ve-cay-o-ro-hoa-trang\/\"class=\"relpost-block-single\" ><div class=\"relpost-custom-block-single\"><div class=\"relpost-block-single-image rpt-lazyload\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" data-bg=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-content\/plugins\/related-posts-thumbnails\/img\/default.png\" style=\"background: transparent no-repeat scroll 0% 0%; width: 150px; height: 150px; aspect-ratio: 1\/1;\"><\/div><div class=\"relpost-block-single-text\"  style=\"height: 75px;font-family: Arial;  font-size: 12px;  color: #333333;\"><h2 class=\"relpost_card_title\">Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e2y \u00f4 r\u00f4 hoa tr\u1eafng<\/h2><\/div><\/div><\/a><a href=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/danh-sach-cac-chung-trang-hay-gap\/\"class=\"relpost-block-single\" ><div class=\"relpost-custom-block-single\"><div class=\"relpost-block-single-image rpt-lazyload\" aria-hidden=\"true\" role=\"img\" data-bg=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-content\/plugins\/related-posts-thumbnails\/img\/default.png\" style=\"background: transparent no-repeat scroll 0% 0%; width: 150px; height: 150px; aspect-ratio: 1\/1;\"><\/div><div class=\"relpost-block-single-text\"  style=\"height: 75px;font-family: Arial;  font-size: 12px;  color: #333333;\"><h2 class=\"relpost_card_title\">Danh s\u00e1ch c\u00e1c ch\u1ee9ng tr\u1ea1ng v\u00e0 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u1ee9ng tr\u1ea1ng<\/h2><\/div><\/div><\/a><\/div><!-- close relpost-block-container --><div style=\"clear: both\"><\/div><\/div><!-- close filter class --><\/div><!-- close relpost-thumb-wrapper -->","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u1ed5ng quan t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn, \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00edch h\u1ee3p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao, l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c &#8230; <a title=\"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/\" aria-label=\"\u0110\u1ecdc th\u00eam v\u1ec1 Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-468","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-duoc-lieu"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u1ed5ng quan t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn, \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00edch h\u1ee3p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao, l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c ... \u0110\u1ecdc ti\u1ebfp\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-02T15:07:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-02T17:11:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"49 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d\"},\"headline\":\"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u\",\"datePublished\":\"2026-03-02T15:07:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-02T17:11:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/\"},\"wordCount\":13607,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\\\/pmc\\\/blobs\\\/3a87\\\/12182740\\\/8ae6c5483d53\\\/NDT-21-1215-g0001.jpg\",\"articleSection\":[\"D\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u\"],\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/\",\"name\":\"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\\\/pmc\\\/blobs\\\/3a87\\\/12182740\\\/8ae6c5483d53\\\/NDT-21-1215-g0001.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-02T15:07:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-02T17:11:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\\\/pmc\\\/blobs\\\/3a87\\\/12182740\\\/8ae6c5483d53\\\/NDT-21-1215-g0001.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\\\/pmc\\\/blobs\\\/3a87\\\/12182740\\\/8ae6c5483d53\\\/NDT-21-1215-g0001.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Trang ch\u1ee7\",\"item\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/\",\"name\":\"Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe\",\"description\":\"Cung c\u1ea5p th&ocirc;ng tin v\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe, thu\u1ed1c, d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u, th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c v&agrave; b\u1ec7nh h\u1ecdc\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d\",\"name\":\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i\"},\"description\":\"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i Founder thuoc115.com Gi\u00e1o s\u01b0 t\u00ecnh y\u00eau giaosutinhyeu.com \u0110i\u1ec7n tho\u1ea1i 0936700000 Chuy\u00ean gia \u0110\u00f4ng y c\u1ed5 truy\u1ec1n, 25 n\u0103m kinh nghi\u1ec7m\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/thuoc115.com\\\/suckhoe\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe","og_description":"T\u1ed5ng quan t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00fd lu\u1eadn, \u1ee9ng d\u1ee5ng l\u00e2m s\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p t\u00edch h\u1ee3p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i R\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2m th\u1ea7n c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao, l\u00e0m suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c ... \u0110\u1ecdc ti\u1ebfp","og_url":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/","og_site_name":"Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe","article_published_time":"2026-03-02T15:07:31+00:00","article_modified_time":"2026-03-02T17:11:11+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u0110\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1edfi":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i","\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"49 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/"},"author":{"name":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/#\/schema\/person\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d"},"headline":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u","datePublished":"2026-03-02T15:07:31+00:00","dateModified":"2026-03-02T17:11:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/"},"wordCount":13607,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg","articleSection":["D\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u"],"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/","url":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/","name":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u - Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe","isPartOf":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg","datePublished":"2026-03-02T15:07:31+00:00","dateModified":"2026-03-02T17:11:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/#\/schema\/person\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#primaryimage","url":"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg","contentUrl":"https:\/\/cdn.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/blobs\/3a87\/12182740\/8ae6c5483d53\/NDT-21-1215-g0001.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/y-hoc-co-truyen-trong-quan-ly-roi-loan-lo-au\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Trang ch\u1ee7","item":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n trong qu\u1ea3n l\u00fd r\u1ed1i lo\u1ea1n lo \u00e2u"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/#website","url":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/","name":"Th\u00f4ng tin s\u1ee9c kh\u1ecfe","description":"Cung c\u1ea5p th&ocirc;ng tin v\u1ec1 s\u1ee9c kh\u1ecfe, thu\u1ed1c, d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u, th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c v&agrave; b\u1ec7nh h\u1ecdc","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/#\/schema\/person\/f9801e41027b8153d0f0f74596e4a81d","name":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4c148d4ae46b61699f08169e0eddd44d0d22e5b0c7e038e4a6b86f6f5c55c566?s=96&d=mm&r=g","caption":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i"},"description":"Th\u1ea1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng H\u1ea3i Founder thuoc115.com Gi\u00e1o s\u01b0 t\u00ecnh y\u00eau giaosutinhyeu.com \u0110i\u1ec7n tho\u1ea1i 0936700000 Chuy\u00ean gia \u0110\u00f4ng y c\u1ed5 truy\u1ec1n, 25 n\u0103m kinh nghi\u1ec7m","sameAs":["https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe"],"url":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=468"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/468\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":482,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/468\/revisions\/482"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thuoc115.com\/suckhoe\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}