Huyết phủ trục ứ thang 血府逐瘀汤  Xuè Fǔ Zhú Yū Tāng có tác dụng gì ?

Tiếng Anh: Xuefu Zhuyu Decoction

Đây là bài thảo mộc nổi tiếng trong Y lâm cải thác (医林改错 – Y Lin Gai Cuo) của Vương Thanh Nhậm (Wang Qingren), 王清任 từ thời nhà Thanh (Qing dynasty), chủ trị khí trệ huyết ứ ở vùng ngực (huyết phủ), thường dùng cho đau ngực, đau đầu mạn tính, bệnh mạch vành, rối loạn tuần hoàn não…

Thành phần : 

Tham khảo công dụng, tác dụng theo y học cổ truyền

Cách dùng:Sắc uống.

Công dụng:Hoạt huyết khứ ứ, hành khí chỉ thống.

Chủ trị:Huyết ứ ở ngực, huyết hành không thông lợi: Ngực đau, đầu đau lâu không khỏi, đau như kim châm, có chỗ đau nhất định, nấc lâu không khỏi, hoặc uống nước thì sặc, nôn khan, trống ngực hồi hộp, đêm không ngủ được, hoặc ngủ không yên giấc, dễ cáu gắt, đến chiều thì sốt, lưỡi có đám tím, rìa lưỡi có huyết ứ, hai mắt quầng tím, mạch sáp hoặc huyền khẩn.

Phân tích phương thuốc:Phương thuốc này hợp thành của Tứ vật đào hồng và Tứ nghịch tán thêm Cát cánh, Ngưu tất.

Huyết phủ trục ứ thang

Tứ vật đào hồng khung quy thục thược, đào nhân, hồng hoa

Tứ nghịch tán Sài hồ, bạch thược, chỉ xác, chích thảo

Gia thêm Cát cánh, ngưu tất

Tứ vật đào hồng hoạt huyết hóa ứ, dưỡng huyết

Tứ nghịch tán hành khí hòa huyết, sơ can

Cát cánh dẫn thuốc lên thượng tiêu, hợp với chỉ xác điều hòa thăng giáng khí ở thượng tiêu

Ngưu tất thông lợi huyết mạch dẫn huyết đi xuống, nhất thăng nhất giáng phối ngũ thành phương chữa chứng nê trệ do huyết ứ

• Nếu khí huyết làm tắc kinh lạc gây đau vai, đau tay, đau lưng, đau đùi, hoặc đau toàn thân lâu không khỏi thì giữ Xuyên khung, Đào nhân, Hồng hoa, Đương quy, Ngưu tất, Cam thảo gia thêm Tần giao, Khương hoạt, Một dược, Ngũ linh, Hương phụ, Địa long để hoạt huyết hành khí ứ thông lạc, thông tý chỉ thống gọi là Thân thống trục ứ thang (Y lâm cải thác).

Ứng dụng : Bài thảo dược này rất phù hợp với đau thắt ngực do xơ cứng mạch vành, thấp tim, đau ngực do chấn thương và viêm sụn xương sườn, đau đầu do di chứng của chấn thương.

Tham khảo công dụng, tác dụng theo các nghiên cứu y học hiện đại

Cải thiện lưu biển huyết dịch:

làm giảm độ nhớt của máu toàn phần và huyết tương, kéo dài thời gian đông máu, ức chế collagen, ADP gây kết tập tiểu cầu, tăng điện di hồng cầu, ức chế hình thành huyết khối thực nghiệm, đồng thời làm giảm hàm lượng TXA2 và tăng 6- keto-PGFla, khiến cho tỷ lệ TXA2/PGI2 giảm rõ rệt. Điều trị bệnh hyperviscosity cho kết quả: các chỉ số lưu biển học huyết dịch, bao gồm độ nhớt máu toàn phần và huyết tương, tốc độ máu lắng (hồng cầu), hematocrit, hàm lượng fibrinogen và hình thành huyết khối in vitro... đều giảm, thể hiện rõ tác dụng cải thiện lưu biển huyết dịch. Thực nghiệm chia thành 3 nhóm thử toàn phương Huyết phủ trục ứ thang, nhóm hoạt huyết, nhóm lý khí, trên chuột cống trắng cho thấy cả 3 nhóm đều có tác dụng tăng cường khả năng biến hình của hồng cầu và giảm độ nhớt máu toàn phần, toàn phương tác đựng tốt hơn hơn so với hai nhóm còn lại, chứng tỏ có sự hiệp đồng tác dụng.

Cải thiện vi tuần hoàn,

có tác dụng cải thiện vị tuần hoàn trên chuột cống trắng mô hình tắc mạch đo D-galactose, làm giản mạch, tăng tốc độ lưu huyết, tăng số lượng vị mạch rõ rệt. Tạo mô hình huyết ở ở tuỷ xương chuột nhất trắng bằng chiếu xạ, Huyết phả trục ở thang cải thiện vi tuần hoàn tuy xương rõ rệt. Trên bệnh nhân tiểu đường, phương thuốc cải thiện vi tuần hoàn rõ rệt.

Chống thiếu máu cơ tim cục bộ:

có tác dụng chống thiếu máu cơ tim cục bộ rồ rệt trên nhiều chúng động vật thí nghiệm khác nhau và trên lâm sàng. Cơ chế tác dụng là cải thiện tỉnh lưu biến huyết dịch, cải thiện vì tuần hoàn, tăng lưu lượng máu mạch vành, ức chế tế bào cơ tìm chết theo chương trình, điều hoà chức năng tế bào nội mô mạch máu, bao gồm ức chế bài tiết ET, thúc đẩy bài tiết PG12 và tăng hoạt tính SOD, ức chế MDA... Ngoài ra, Huyết phủ trục ứ thang còn có tác dụng tăng lưu lượng tuần hoàn gan, thận, não và chỉ sau ở động vật thí nghiệm.

Chống thiếu máu não:

cải thiện đáng kể các triệu chứng lâm sàng của bệnh thiểu máu não. Cơ chế tác dụng: (1) cải thiện tỉnh lưu biển huyết dịch, thúc đẩy thiết lập tuần hoàn bảng hệ, cải thiện tưới máu đến vùng não nhồi máu, làm giảm tính thẩm thành mạch, giảm phù nề vùng nhồi máu, thu hẹp vùng nhồi máu não; (2) giảm hoạt hoá caspase vùng phù não do xuất huyết não, giảm thiểu tế bào thần kinh chết theo chương trình; (3) ức chế phản ứng peroxy hoá lipid, cải thiện khả năng dọn gốc tự do.
Chống rối loạn chuyển hóa lipid: có tác dụng điều trị rối loạn lipid máu, giảm hàm lượng TC, TG, LDL-C; đồng thời tăng cường tác dụng của thuốc hạ lipid máu khác.

Tóm lại, công năng hoạt huyết khứ ứ của Huyết phủ trục ứ thang có quan hệ với tác dụng chống thiếu máu cơ tim, chống thiếu máu não, chống rối loạn chuyển hoá lipid máu, cải thiện lưu biến huyết dịch, cải thiện vi tuần hoàn và tăng lưu lượng tuần hoàn gan, thận, não. Hiện được dùng nhiều trong điều trị các chứng bệnh mạch vành, mạch máu não.

Nguồn tham khảo

1. Sách dược cổ truyền đại học dược Hà Nội
2. Sách y học cổ truyền đại học y Hà Nội
3. Sách Bệnh Học Và Điều Trị Nội Khoa (Kết Hợp Đông Tây Y) Chủ biên: PGS. TS. Nguyễn Thị Bay
4. Sách bệnh học thần kinh kết hợp Đông Tây Y Đại học y dược TPHCM 2 quyển sách dành cho đại học và thạc sĩ Chủ biên: PGS. TS. Nguyễn Thị Bay
5. Phương tễ học - Hoàng Duy Tân

Phân tích giá thuốc link